Türkiye Veri Merkezlerinde Bölgesel Üs Olma Yolunda Önemli Adımlar Atıyor
Türkiye, yapay zeka ve veri merkezi yatırımlarıyla bölgesel bir üs olma yolunda ilerliyor. Kamu-özel sektör işbirliği ve stratejik teşviklerle dijital ekonomide önemli bir konuma gelmesi hedefleniyor.
Veri merkezleri, bilgi işlem altyapılarını tek çatı altında toplayarak bilgisayar, sunucu ve depolama gibi kritik bileşenleri barındırıyor. Bu merkezler, enerji, soğutma, siber güvenlik ve yangın söndürme sistemleri gibi özel donanımlarla donatılıyor. Yapay zeka modellerinin eğitimi için yüksek işlem gücü ve enerji gerektiren bu sistemlerde, geleneksel soğutma yöntemleri yerine sıvı soğutmalı çözümler öne çıkıyor.
Türkiye’nin Stratejik Konumu ve Fırsatları
Türkiye, yapay zeka ve veri merkezleri alanında küresel bir oyuncu olma potansiyeli taşıyor. Güçlü enerji altyapısı, yüksek kapasiteli elektrik şebekesi ve yatırım dostu düzenlemelerle bu alanda bölgesel bir üs haline gelmesi hedefleniyor. Veri merkezi yatırımları, Türkiye için stratejik bir fırsat alanı olarak görülüyor. Bu doğrultuda, veriye erişimin kolaylaştırılması ve kamu kurumları başta olmak üzere çeşitli paydaşların veriyi değere dönüştürme süreçlerinin hızlandırılması amaçlanıyor. Sağlık, tarım, savunma ve e-ticaret gibi sektörlerde en az 2 bin kamu veri setinin Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden kullanıma sunulması planlanıyor.
Kamu ve özel sektör işbirliğiyle Türkiye’nin veri merkezleri konusunda bölgesel bir merkeze dönüşmesi ve dijital ekonomideki yerini sağlamlaştırması hedefleniyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 2030’a kadar veri merkezi kurulu gücünü 1 gigavata çıkarma hedefini açıklamıştı. Bu kapsamda, kamu yatırım programlarında yapay zeka projelerine en az yüzde 2 pay ayrılması ve kamu kurumlarının yerli yapay zeka çözümlerinin ilk alıcısı olması planlanıyor. Sağlık, enerji ve akıllı üretim gibi öncelikli alanlarda fikirlerin ürünlere dönüştürülmesi için KOBİ’lere teknoloji desteği sağlanacak.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, veri merkezi ve yapay zeka yatırımları için yaklaşık 3 milyar dolarlık kamu kaynağıyla 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımını harekete geçireceklerini belirtti. Uluslararası girişimcilere yönelik yatırım süreçleri hızlandırılarak öngörülebilir ve koordineli bir yatırım ortamı oluşturulacak. İstanbul’un, Türkiye’nin uluslararası vitrini ve yatırım diplomasisi şehri olarak konumlandırılması planlanıyor.
Türkiye, OECD, G20 ve Birleşmiş Milletler gibi platformlarda insan merkezli yapay zeka standartlarının belirlenmesinde aktif rol almayı hedefliyor. Türk Devletleri Teşkilatı ile ortak bir Türk dilleri büyük dil modeli geliştirme çalışmaları da başladı. Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı ile yaratılması beklenen katma değerin 1 trilyon lirayı aşması öngörülüyor. Bu çalışmaların, Türkiye’nin veri merkezlerinde bölgesel üs olma ve dijital ekonomiye yön verme hedeflerini desteklemesi bekleniyor. Veri merkezlerine yönelik hukuki düzenlemeler de devreye alınacak.
Türkiye, geleneksel yerel veri merkezlerinden dünya devlerinin konumlandığı hiper ölçekli ekosisteme geçiş hazırlığı yapıyor. Turkcell ve Google Cloud ortaklığıyla Ankara’da temeli atılan 3 milyar dolarlık veri merkezi projesi öne çıkıyor. Türk Telekom, veri merkezlerinde enerji verimliliği sağlayan Sıvı Daldırmalı Soğutma Sistemi ile başarılı sonuçlar elde ettiğini duyurdu. Vodafone Türkiye ise İzmir’de yeni bir veri merkezi açacağını ve Ankara’daki mevcut tesisinin kapasitesini artıracağını bildirdi.
Türkiye’de halihazırda 81 veri merkezi bulunuyor. Bu merkezlerin büyük çoğunluğu İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerde yoğunlaşıyor. Yüksek teknoloji yatırımlarını destekleyen HIT-30 Programı kapsamında veri merkezleri için 1,5 milyar dolarlık destek bütçesi ayrıldı. Bu yatırımlara vergi teşvikleri, enerji desteği ve istihdam katkısı sağlanacak. Veri merkezlerinin Anadolu’nun güvenli bölgelerine yayılması planlanıyor. Nevşehir’de kaya oyma doğal soğuk hava depolarının veri merkezlerine dönüştürülmesi projesiyle yatırım ve işletme maliyetlerinin düşürülmesi hedefleniyor.
Küresel veri merkezi sistemleri pazarının 2024’te 416 milyar dolar olduğu ve 2030’a kadar 620 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, küresel veri merkezi kapasitesi 2020’de 60 gigavat iken 2024’te 97 gigavata yükseldi. Yapay zeka kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte bu kapasitenin 2030’da 226 gigavata ve elektrik tüketiminin 2035’e kadar 1750 teravat/saat seviyelerine ulaşması öngörülüyor.
ABD, yapay zeka alanındaki yatırımları ve teknoloji şirketleriyle veri merkezi sayısında lider konumda bulunuyor. Geçen yıl küresel yapay zeka yatırımlarının büyük bir kısmını ABD’li şirketler gerçekleştirdi. ABD’de 5 bin 427 veri merkezi bulunurken, Almanya ve Birleşik Krallık bu ülkeyi takip ediyor. ABD’deki veri merkezlerinin yüksek enerji tüketimi, ülkenin yapay zeka stratejisinin merkezine enerji ihtiyacını taşıyor.
Yorum Yap