Orta Doğu Gerilimi Brent Petrolü 150 Dolar Sınırına Taşıyor: Küresel Enflasyon ve Resesyon Riski Artıyor

Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimler, stratejik enerji rotalarını tehdit ederek küresel ekonomide arz güvenliği riskini artırıyor. Analistler, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat belirsizliği nedeniyle Brent petrolün varil fiyatının kısa vadede 150 dolara çıkabileceği uyarısında bulunuyor. Bu yükseliş, küresel enflasyonu hızlandırarak resesyon riskini artıracak ve merkez bankalarının faiz politikalarını zorlaştıracak. Uzmanlar, arzın tamamen kesilmesi halinde fiyatların 200 dolar seviyesine ulaşabileceğini öngörüyor.

Brent petrolün 100 dolar eşiğinin üzerinde kalıcı olması, küresel arz açığını derinleştiriyor. Bu durum, özellikle enerji ithalatına bağımlı Avrupa ve Asya ekonomileri başta olmak üzere dünya genelinde resesyon riskini artırıyor. Ekonomistler, petrol fiyatlarındaki her 10 dolarlık yükselişin tüketici maliyetlerine doğrudan yansıyacağını belirtiyor.

Merkez Bankalarının Politika Alanı Daralıyor

Enflasyonla mücadelenin sürdüğü bu dönemde petrol fiyatlarındaki ani artışlar, merkez bankalarının politika alanını daraltıyor. Para piyasalarındaki sık faiz patikası değişiklikleri, enerji fiyatlarındaki yükselişlerden kaynaklanan belirsizlik algısının sürdüğünü gösteriyor.

ABD Merkez Bankası’nın projeksiyonlarına göre, petrol fiyatlarındaki her 10 dolarlık artış, ülkenin manşet enflasyonunu yaklaşık yüzde 0,35 yukarı çekiyor. Petrolün 100 dolar seviyesinde kalıcı olması durumunda, 3 ila 6 ay içinde ABD ekonomisi üzerinde yüzde 1,4’lük ek enflasyon yükü oluşması bekleniyor. Bu durum, faiz indirimi bekleyen piyasalarda faizlerin “daha uzun süre yüksek” kalacağı veya yeniden artış döngüsüne girilebileceği endişesini doğuruyor.

Uluslararası Enerji Ajansı, petroldeki her 10 dolarlık kalıcı yükselişin küresel enflasyonda yüzde 0,2’lik hızlanmaya sebep olabileceğini tahmin ediyor. Uluslararası Para Fonu (IMF) ise petroldeki her yüzde 10’luk kalıcı yükselişin küresel enflasyonda yüzde 0,4’lük hızlanmaya yol açabileceğini öngörüyor. IMF Başkanı Kristalina Georgieva, maliyet artışının küresel büyümeyi yüzde 0,2 yavaşlatabileceğine dikkat çekti.

Varlık yönetim şirketi Vanguard, düşük büyüme ve yüksek enflasyonun aynı anda yaşandığı “stagflasyon” senaryosunun, ekonomi politikalarını küresel ölçekte kilitleyebileceğini vurguladı. Ham petroldeki her 10 dolarlık yükselişin, akaryakıt istasyonlarında litre başına ortalama 10-15 sentlik bir maliyet artışına yol açacağı hesaplanıyor.

Dünyanın önde gelen enerji analiz kuruluşları Gunvor ve Energy Aspects, lojistik tıkanıklığın sürmesi durumunda küresel petrol, benzin ve dizel stoklarının mayıs sonunda kritik seviyelere gerileyeceğine dikkat çekiyor. Jeopolitik istikrarsızlığın haziran sonuna kadar devam etmesi halinde, dünya genelindeki stokların tamamen tükenebileceği ve fiyatların öngörülemez bir noktaya evrileceği belirtiliyor. Piyasalarda mevcut durum “fırtına öncesi sessizlik” olarak nitelendiriliyor.

Yüksek enerji maliyetlerinin faturası, ithalata bağımlı Avro Bölgesi ve Japonya için çok daha ağır olacak. Brent petrolün 125 dolar seviyesinde kalıcı olması durumunda Avro Bölgesi ekonomisinin büyümede 1 puanlık kayıpla resesyona girmesi bekleniyor. ABD ekonomisi güçlü istihdam piyasasıyla direnç gösterse de petrolün 150 doları aşması halinde bu direncin de kırılabileceği ifade ediliyor.

Küresel Ticaret ve Üretim Maliyetleri Yükseliyor

Nakliye, sigorta ve depolama kısıtları nedeniyle daralan ihracat kapasitesi, küresel finansal koşulları daha da zorlaştırıyor. Jeopolitik risk primleri, 1990 Körfez Savaşı ve 2022 Rusya-Ukrayna Savaşı dönemindeki seviyelere yaklaşarak maliyet kaynaklı enflasyon sarmalını tetikliyor. Bu durumun özellikle konut kredisi piyasaları ve gelişmekte olan piyasaların üretim kapasiteleri üzerinde sert etkiler oluşturması bekleniyor.

Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, petrol fiyatlarındaki her 10 dolarlık yükselişin enflasyon üzerinde ciddi etkileri olduğunu belirtti. Ergezen, bunun sadece küresel ticaretin değil, aynı zamanda küresel üretimin de maliyetini artırdığını vurguladı. Savaşın etkilerinin petrol ve doğal gazın ötesine yayıldığını, safran, alüminyum ve helyum gibi Orta Doğu’da yoğun üretilen ürünleri de etkilediğini ifade etti.

Ergezen, petrol fiyatlarındaki artışın dolaylı etkilerinin de bulunduğunu aktardı. Petrol türevlerinin ham madde olarak kullanıldığı üretim alanlarında bakır, alüminyum, elektrik ve gübre maliyetlerinde artışlar görüldüğünü söyledi. Petrol ve doğal gaz fiyatları yükseldiğinde, alternatif ikame ürünlerinin de etkilendiğini ekledi.

Uzman Ergezen, petrolün polyester üretiminde kullanılması nedeniyle fiyat artışının polyesteri etkilediğini belirtti. Polyesterin alternatifi olan pamukta da yukarı yönlü bir seyir gözlendiğini ifade etti. Mısırın küresel üretiminin yüzde 60’ının biyodizel üretiminde kullanıldığını, petrol fiyatları artınca biyodizel talebinin ve dolayısıyla mısır talebinin de yükseldiğini aktardı.

Son dönemde üreticilerin şeker yerine etanol üretmeyi tercih ettiğini belirten Ergezen, petrol fiyatlarının etanol fiyatlarını yukarı çektiğini söyledi. Bu durumun şeker arzının azalacağı endişelerini artırdığını ve şeker fiyatlarının yükselmesine neden olduğunu ifade etti.

Ergezen, savaş nedeniyle sigortacılık ve navlun fiyatlarının ciddi şekilde arttığını, bu durumun taşımacılık ve lojistik maliyetlerinde yükselişlere yol açtığını kaydetti. Gemilerin Süveyş Kanalı yerine Afrika etrafından dolaşmaya başlaması ve limanlarda daha fazla beklemesi, zaman maliyetini artırdı.

Savaşın etkilerinin fiyatlara henüz tam yansımadığını vurgulayan Ergezen, başlangıçta kısa süreceği beklentisiyle fiyatlama yapılmadığını belirtti. Ancak savaşın uzamasıyla maliyetlerin yavaş yavaş yansımaya başladığını ve stoklar bittikçe son tüketici fiyatlarına da etki edeceğini söyledi. Ergezen, savaşın bu şekilde devam etmesi halinde yaz aylarında çok ciddi bir küresel enflasyon oluşabileceğini ve merkez bankalarının faiz artırımlarının gündeme gelebileceğini dile getirdi.

• #Küresel Enflasyon
• #Petrol Fiyatları