Orta Doğu Krizi Avrupa’da Enerji Arzını Tehdit Ediyor Hükümetler Önlem Alıyor
Orta Doğu’daki krizin derinleşmesi, Avrupa’da enerji arz güvenliğini tehdit ediyor. Akaryakıt fiyatları yükselirken hükümetler kapsamlı paketler devreye soktu.
Orta Doğu’daki krizin derinleşmesiyle Hürmüz Boğazı’ndaki enerji sevkiyatı aksama noktasına geldi. Bu durum, Avrupa genelinde enerji arz güvenliğini en önemli gündem maddesi haline getirdi. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Brent petrolün varil fiyatı 119 dolara yükselirken, Avrupa hükümetleri ekonomik istikrarı korumak amacıyla kapsamlı önlem paketlerini devreye aldı.
Şubat sonunda başlayan ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hava saldırıları ile karşılıklı misillemeler, küresel enerji trafiğinde ciddi aksaklıklara yol açtı. Enerji arzında yaşanan daralma, Avrupa’da bazı ülkelerde akaryakıt fiyatlarının litre başına 2 avro eşiğini aşmasına neden oldu. Bu artış, sanayi üretiminden taşımacılığa kadar tüm sektörlerde maliyet baskısını yoğunlaştırdı.
Katar’daki LNG tesislerine yönelik saldırılar da piyasalardaki arz endişelerini artırdı. Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, enerji faturalarını düşürmek amacıyla “Vatandaş Enerji Paketi” kapsamında yeni teşvikler ve fiyat izleme mekanizmaları üzerinde çalışıyor. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, üye ülkelere devlet yardımları ve vergi indirimleri konusunda acil eylem çağrısı yaptı.
Von der Leyen, AB’deki enerji fiyatlarına yönelik önlemlerin geçici, hedefli ve duruma özel olması gerektiğini vurguladı. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa da Orta Doğu krizinin fosil yakıt fiyatlarında yol açtığı artışa çözüm bulunması gerektiğini belirtti. Costa, vatandaşları ve şirketleri korumak için acil önlemler alınacağını ve Komisyon’un üye ülkelerin koşullarını dikkate alan tedbirler hazırlayacağını açıkladı.
Avrupa Ülkelerinden Acil Enerji Tedbirleri
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), tarihin en derin enerji krizlerinden biriyle karşı karşıya kalındığı uyarısını yaptı. IEA, petrol tüketimini düşürmek amacıyla “uzaktan çalışma” ve “hız sınırı” gibi radikal tasarruf önlemlerinin hayata geçirilmesi çağrısında bulundu. Avrupa genelinde hükümetler, enerji arz güvenliğini sağlamak için peş peşe kritik kararlar aldı.
Almanya, süreci piyasa denetimi ve şeffaflık üzerinden yönetiyor. Berlin yönetimi, “akaryakıt önlem paketi” ile istasyonların fiyatlarını günde sadece bir kez değiştirmesine izin verdi. Kartel denetimleri sıkılaşırken, antitröst makamlarına şirketleri bölme dahil geniş yetkiler tanındı. İtalya hükümeti ise akaryakıtta litre başına 25 sentlik vergi indirimi sağlayan kararnameyi yürürlüğe koydu. Başbakan Giorgia Meloni, pompa fiyatlarını ham petrol varil fiyatlarına endeksleyen bir mekanizma kurdu ve “Bay Fiyat” lakaplı mali polis birimi spekülasyonlara karşı anlık denetim başlattı.
Kamu borcu GSYH’nin yüzde 117’sine ulaşan Fransa’da hükümetin manevra alanı daraldı. 2018’deki akaryıt zamlarına tepki olarak Sarı Yelekliler hareketinde zor günler geçiren Emmanuel Macron, genel vergi indirimi yerine ulaşım ve balıkçılık gibi kritik sektörlere “vaka bazlı” doğrudan yardımlara odaklanıyor. İngiltere’de enerji sektörü denetim kurumu Ofgem’in temmuz ayında yıllık tavan fiyat sınırını 1.641 sterlinden 2.150 sterline çıkarması bekleniyor. Maliye Bakanı Rachel Reeves, en kırılgan haneler için KDV ve çevre vergilerinde kesintiyi içeren “hedefli yardım” modelleri üzerinde çalışıyor.
İspanya ve Doğu Avrupa’da Kapsamlı Destekler
Avrupa genelinde yükselen enerji tansiyonuna karşı en kapsamlı hamlelerden biri İspanya’dan geldi. Madrid’deki sol koalisyon hükümeti, savaşın ekonomik etkilerini hafifletmek amacıyla 5 milyar avroluk destek paketi üzerinde uzlaştı. Paketin en kritik maddesi, benzin, dizel, doğal gaz ve elektrik üzerindeki Katma Değer Vergisi’nin (KDV) yüzde 21’den 10’a düşürülmesi oldu. Başbakan Pedro Sanchez, nakliye şirketleri, çiftçiler ve balıkçılar için yakıt fiyatlarında litre başına 20 sentlik doğrudan sübvansiyon uygulanacağını duyurdu.
Toplam 80 ayrı önlemi içeren paket, sadece enerjiyle sınırlı kalmayıp kira düzenlemelerini de kapsıyor. Düşük gelirli ailelerin süresi dolan kira sözleşmelerinin uzatılması öngörülürken, enerji faturalarını ödeyemeyen hanelerin elektrik ve gazının kesilmesine karşı koruma sağlanması planlanıyor. İspanya’da akaryakıt fiyatları Almanya gibi ülkelere göre daha düşük seyretse de hükümet, vergi indirimi kararının yürürlüğe girmesini bekliyor.
Doğu ve Güneydoğu Avrupa ülkeleri de fiyat artışlarını dizginlemek için doğrudan yöntemleri tercih ediyor. Macaristan Başbakanı Viktor Orban, benzinin litresini 595 forint (1,77 dolar), motorini ise 615 forintte (1,83 dolar) sabitlediklerini açıkladı. Hırvatistan, Arnavutluk ve Kosova’da ise perakende fiyatlara sınırlama getirilirken petrol şirketlerinin kar marjları denetim altına alındı. Yunanistan hükümeti, akaryakıt ve temel gıda ürünlerinde kar marjlarını üç ay boyunca sınırlandırma kararı aldı.
Yorum Yap