Antarktika’da İmparator Penguen ve Kürklü Fok Nesli Tükenme Tehlikesiyle Karşı Karşıya

Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN), Antarktika’nın ikonik türleri olan imparator penguen ve Antarktika kürklü fokunun koruma statüsünü ‘nesli tehlikede’ olarak güncellemiştir. Bu güncelleme, küresel iklim değişikliğinin kutup ekosistemleri üzerindeki yıkıcı etkilerini gözler önüne sermektedir.

IUCN verilerine göre, imparator penguenin statüsü ‘neredeyse tehlike altında’dan ‘nesli tehlikede’ye yükseltilirken, Antarktika kürklü fokunun statüsü ‘en az endişe duyulan’dan yine ‘nesli tehlike altında’ kategorisine çekildi. Güney deniz fil fokunun statüsü ise ‘neredeyse tehlike altında’dan ‘hassas’ seviyesine çıkarıldı.

Deniz Buzunun Erimesi İmparator Penguenleri Tehdit Ediyor

İmparator penguenlerin hayatta kalması için hayati önem taşıyan deniz buzunun erken erimesi, türün üreme ve gelişim süreçlerini doğrudan olumsuz etkilemektedir. Penguenler, yavrularını büyütmek ve tüy değişimlerini tamamlamak için kıyıya bağlı sabit deniz buzuna bağımlıdır. Ancak buzların erken çözülmesi, henüz suya dayanıklı tüyleri gelişmemiş yavruların denize düşerek telef olmasına neden olmaktadır.

İmparator penguen popülasyonunda 2009-2018 yılları arasında yaklaşık yüzde 10’luk bir azalma kaydedilmiştir. Mevcut eğilimlerin sürmesi halinde, türün sayısının 2080’lere kadar yarı yarıya azalabileceği öngörülmektedir.

Antarktika kürklü fokunda da benzer bir gerileme gözlemlenmektedir. Türün popülasyonu 1999’da 2 milyonu aşarken, 2025 itibarıyla yaklaşık 944 bine gerileyerek yüzde 50’den fazla düşüş göstermiştir.

Bu düşüşte, okyanus sıcaklıklarının artması ve deniz buzunun azalmasıyla fokların temel besin kaynağı olan krillerin daha derin sulara çekilmesi etkili olmaktadır. Bu durum, besine erişimi zorlaştırarak türün hayatta kalma oranını düşürmektedir.

Güney Georgia’daki kril kıtlığı, yavruların ilk yılındaki hayatta kalma oranını önemli ölçüde azaltmakta ve üreme popülasyonunun yaşlanmasına yol açmaktadır.

İklim Değişikliği ve Ekosistem Üzerindeki Etkileri

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Zooloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mustafa Sözen, bu statü değişimlerinin uzun süredir biriken bilimsel verilerin bir sonucu olduğunu belirtti. Sözen, temel nedenin iklim değişikliği olduğunu vurgulayarak, hem geçmiş kayıpların hem de gelecek öngörülerinin tür popülasyonlarının ciddi şekilde azaldığını ve azalmaya devam edeceğini gösterdiğini ifade etti.

İmparator penguenin yaşam döngüsünün doğrudan deniz buzuna bağlı olduğunu hatırlatan Sözen, buzların erken erimesinin tüm koloninin yok olmasına yol açabileceğini söyledi. Antarktika kürklü fokunda da benzer bir tablo olduğunu ve düşüşte besin zincirindeki kırılmaların rol oynadığını belirtti. Küresel ısınmanın krilleri daha derin sulara iterek fokların besine ulaşmasını zorlaştırdığını ve yavruların hayatta kalma oranını düşürdüğünü ekledi.

Güney deniz filinde ise kuş gribi gibi salgın hastalıkların etkisinin arttığına işaret eden Sözen, kutup bölgelerindeki deniz memelilerinde hastalık kaynaklı ölümlerin artabileceği endişesini dile getirdi.

Antarktika ekosisteminin düşük tür çeşitliliğine sahip olması nedeniyle her bir türün kritik rol üstlendiğini belirten Sözen, besin zincirindeki herhangi bir halkanın kopmasının sistemi çökertebileceğini söyledi. Bu ekosistemin bozulmasının, krillerin aşırı artması ve ardından kitlesel ölümlerle oksijenin tükenmesine yol açabileceğini ve yerel ölçekte ekosistemin tamamen çökmesine neden olabileceğini belirtti.

Sözen, tüm bu olumsuzlukların temelinde insan kaynaklı iklim değişikliğinin bulunduğunu vurgulayarak, çözümün sera gazı emisyonlarını azaltmak olduğunu söyledi. Fosil yakıtlara bağımlılığı azaltmadan ve küresel ısınmayı tersine çevirmeden bu türleri korumanın mümkün olmadığını, ekosistemin dengesini korumanın zorunlu olduğunu sözlerine ekledi.

• #Antarktika kürklü fok
• #imparator penguen